فواید و مضرات سبوس را بشناسيد
فواید و مضرات سبوس از آن دسته موضوعاتي است که اين روزها با افزايش توجه به تغذيه سالم، کاهش وزن و بازگشت به مواد غذايي طبيعي بسيار مورد توجه قرار گرفته است. بسياري از افراد به ويژه بانوان که به دنبال تغذيه سالم و کاهش وزن هستند، به استفاده از نان و غلات سبوس دار و حتي مصرف سبوس گندم و جو به صورت جداگانه رو آورده اند. اما آيا مصرف سبوس بدون محدوديت براي همه افراد مناسب است؟ آيا سبوس فقط مزيت دارد يا زيان هايي نيز براي بدن دارد؟ در اين مطلب به صورت کامل و علمي به خواص و مضرات سبوس از ديد متخصص تغذيه پرداخته مي شود.
فواید و مضرات سبوس گندم و تاثير آن بر بدن
چرا سبوس مفيد است؟ دلايل علمي فوايد سبوس
از گذشته سبوس به عنوان يک ماده غذايي ارزشمند شناخته شده است و اصلي ترين دليل مفيد بودن آن وجود مقدار زياد فيبر طبيعي در آن است. فيبر موجود در سبوس داراي چند خاصيت مهم براي سلامت بدن است:
پيشگيري از يبوست و کمک به سيستم گوارش
سبوس با جذب آب، افزايش حجم مدفوع و تحريک عضلات روده، يکي از بهترين ملين هاي طبيعي در دنيا محسوب مي شود. افرادي که دچار يبوست مزمن هستند با مصرف روزانه سبوس يا نان سبوس دار بهبود قابل توجهي در روند دفع پيدا مي کنند.
کمک به کاهش وزن و احساس سيري طولاني
غلات سبوس دار نسبت به غلات تصفيه شده مدت طولاني تري در دستگاه گوارش باقي مي مانند و آب زيادي جذب مي کنند. اين ويژگي باعث احساس سيري طولاني شده و مانع اضافه خوري مي شود. به همين دليل سبوس يکي از مواد غذايي موثر براي کاهش وزن و لاغري محسوب مي شود.
فواید و مضرات سبوس و اثرات آن بر سلامت و کاهش وزن
کاهش جذب کلسترول خون
فيبر موجود در سبوس باعث مي شود کلسترول و چربي هاي نامطلوب کمتر جذب بدن شود و اين موضوع نقش بسيار مهمي در پيشگيري از افزايش چربي خون و بيماري هاي قلبي دارد. تحقيقات نشان داده است که مصرف مداوم نان سبوس دار مي تواند 15 تا 18 درصد کلسترول خون را کاهش دهد.
کاهش جذب قند و پيشگيري از ديابت
سبوس سرعت جذب قند خون را کم مي کند و از بالا رفتن ناگهاني قند جلوگيري مي کند. بنابراين مصرف نان و برنج سبوس دار يا افزودن سبوس به غذاها براي افرادي که در معرض ديابت يا پرفشاري خون هستند بسيار مناسب است.
تاثير غير مستقيم در کاهش فشار خون
سبوس به صورت مستقيم درمان فشار خون نيست اما با کاهش وزن، تنظيم چربي خون و جلوگيري از چاقي به بهبود فشار خون کمک مي کند.
کمک به سلامت دهان و دندان
جويدن غذاهاي سبوس دار به دليل ساختار فيبري باعث تقويت حرکت فک و کمک به سلامت دندان ها مي شود.
سبوس حاوي چه مواد مغذي است؟
ارزش غذايي سبوس تنها به فيبر محدود نمي شود. اين ماده غذايي غني از:
- ویتامین های گروه B از جمله B1، B3 و بیوتین
- ويتامين E
- انواع املاح مهم شامل آهن، فسفر، منيزيم، روي و مقدار کمي کلسيم
با جدا کردن سبوس از غلات، ميزان زيادي از اين ويتامين ها از دست مي رود و به همين دليل نان و آرد سفيد فاقد ارزش هاي غذايي آرد کامل هستند.
کدام نوع سبوس بهتر است؟
بهترين سبوس ها متعلق به گندم و جو هستند. البته متخصصان تغذيه توصيه مي کنند سبوس به همراه خود غله مصرف شود. به عنوان مثال:
- نان گندم کامل
- نان جو
- آرد سبوس دار
مصرف سبوس جداگانه فقط در موارد خاص مثل يبوست شديد يا دوران بارداري و شيردهي با تجويز متخصص توصيه مي شود.
مصرف سبوس چه محدوديت هايي دارد؟
با وجود تمام مزايا، مصرف بيش از حد سبوس مي تواند مشکل ساز باشد. زماني که مقدار زيادي سبوس در روز مصرف مي شود، فيبر موجود در آن با املاح دو ظرفيتي مثل:
- آهن
- کلسيم
- روي
ترکيب شده و مانع جذب اين مواد ضروري مي شود. بنابراين مصرف بي رويه سبوس ممکن است:
- باعث کم خوني
- ضعف استخوان
- کمبود مواد معدني شود
حداکثر مقدار مجاز مصرف فيبر روزانه 30 گرم است و با رعايت رژيم متعادل نياز بدن به طور طبيعي تأمين مي شود.
فواید و مضرات سبوس براي سلامت بدن
مصرف سبوس براي چه کساني توصيه مي شود؟
سبوس براي افراد زير مناسب است:
- افرادي که اجابت مزاج منظم ندارند
- افراد با اضافه وزن
- بيماران مبتلا به چربي خون بالا
- بيماران در معرض ديابت
- افرادي که رژيم پاکسازي و کنترل وزن دارند
چه کساني بايد مصرف سبوس را محدود کنند؟
مصرف زياد سبوس براي افراد زير بايد با احتياط باشد:
- افراد با دستگاه گوارش حساس
- افراد مبتلا به سندرم روده تحريک پذير
- کساني که نمي توانند حجم بالاي فيبر را تحمل کنند
در چنين مواردي لازم است مصرف سبوس تحت نظر متخصص تغذيه باشد.
خواص دارويي سبوس گندم
مصرف منظم سبوس گندم مي تواند به پيشگيري و بهبود مشکلات زير کمک کند:
- يبوست مزمن
- اختلالات روده بزرگ
- چاقي و اضافه وزن
- کم خوني
- پوکي استخوان
- چربي خون بالا
- سوء هاضمه
- ضعف اعصاب و ضعف عمومي
- پيشگيري از ريزش مو و سفيدي زودرس
- وجود ويتامين E و روي در سبوس گندم باعث تقويت ريشه مو و شادابي پوست مي شود.
طرز مصرف سبوس گندم
مي توان روزانه يک تا دو قاشق غذاخوري سبوس را به غذاهاي مختلف اضافه کرد:
- آش و سوپ
- سالاد
- ماست
- خورش ها
- کتلت و کوکو
- آب ميوه يا شير
برخي افراد مي توانند يک قاشق مرباخوري سبوس را داخل يک ليوان شير يا آب ميوه حل کرده و مصرف کنند.
فواید و مضرات سبوس گندم درمان يبوست و پاکسازي بدن
طرز تهيه ماسک سبوس براي پوست
مواد لازم:
- يک قاشق غذاخوري سبوس
- دو قاشق ماست تازه
اين دو را مخلوط کنيد، بعد از 5 دقيقه روي پوست قرار داده و پس از 15 دقيقه با آب ولرم بشوييد.
طرز تهيه سس سبوس
- يک قاشق غذاخوري سبوس
- 6 قاشق غذاخوري آبليمو
- يک قاشق روغن زيتون
- نمک
اين مواد را مخلوط کرده و به سالاد اضافه کنيد.
طرز تهيه سوپ سبوس براي درمان يبوست
- آلو
- برنج نيم دانه ايراني
- کدو سبز رنده شده
- اسفناج
- جعفري
- روغن زيتون
زماني که سوپ آماده شد يک تا دو قاشق سبوس اضافه کرده و شب ها به عنوان شام ميل کنيد.
نسخه سنتي براي جلوگيري از سفيدي و ريزش مو
- يک قاشق سبوس گندم
- يک ليوان آب جوش
دم کرده را صاف کرده، دو سوم آن را بنوشيد و باقي را روي پوست سر ماساژ دهيد.
سوالات متداول فواید و مضرات سبوس
1. بهترين زمان مصرف سبوس چه زماني است؟
بهترين زمان مصرف سبوس همراه وعده غذايي يا قبل از غذا براي احساس سيري بيشتر است.
2. آيا مصرف زياد سبوس براي بدن ضرر دارد؟
بله. مصرف بيش از اندازه مي تواند جذب آهن، کلسيم و روي را کاهش دهد.
3. آيا سبوس براي درمان ديابت مفيد است؟
سبوس سرعت جذب قند را کاهش مي دهد و از افزايش ناگهاني قند خون پيشگيري مي کند.
4. سبوس براي چه کساني ممنوع يا محدود است؟
افراد با مشکلات شديد گوارشي، کوليت يا حساسيت به فيبر بايد با نظر متخصص مصرف کنند.
5. آيا مصرف سبوس باعث لاغري مي شود؟
سبوس با افزايش احساس سيري و کاهش کالري مصرفي مي تواند به لاغري کمک کند.